GoodSAM
Ymunwch â ni
Trefnu demo
Sgil Cydnerthedd cymunedol

Helpu cymdogion mewn gwres eithafol

Sut i gadw cartrefi'n oer, cadw llygad ar bobl sy'n agored i niwed bob dydd, adnabod salwch gwres a chadw'n ddiogel os yw tân gwyllt yn bygwth eich cymuned.

Nid canllaw meddygol nac achub rhag tân yw hwn. Mae'n ymdrin ag ymwybyddiaeth gymunedol a chymorth i gymdogion yn unig. Mewn argyfwng meddygol neu dân, ffoniwch eich rhif argyfwng lleol. Dilynwch gyfarwyddiadau'r gwasanaethau brys bob amser.

I ddod o hyd i'r canllaw hwn yn yr ap: Fi->Rheoli eich sgiliau->Cydnerthedd cymunedol: Gwres

Beth sydd yn y canllaw hwn

Modiwl 1

Deall rhybuddion iechyd gwres

Mae llawer o wasanaethau tywydd ac iechyd cenedlaethol yn cyhoeddi rhybuddion iechyd gwres fesul rhanbarth pan fydd tywydd poeth yn y rhagolygon. Mae'r enwau a'r lliwiau'n amrywio o wlad i wlad - gwiriwch y rhybuddion y mae eich gwasanaeth tywydd cenedlaethol yn eu cyhoeddi, ar ei wefan neu ei ap.

GWYRDD
Lefel 1 - Risg isel

Dim risg uniongyrchol o wres.

Cadwch olwg ar y newyddion. Nodwch gymdogion sy'n agored i niwed nawr.

MELYN
Lefel 2 - Tywydd poeth yn bosibl

Rhagolygon o dywydd poeth ymhen 3-4 diwrnod.

Paratowch: cadwch lygad ar gymdogion. Sicrhewch ddŵr a ffaniau.

OREN
Lefel 3 - Disgwylir tywydd poeth

Mwy o risg i iechyd. Ewch ati nawr.

Ymwelwch â phobl sy'n agored i niwed bob dydd. Dilynwch yr holl gyngor ar oeri yn y canllaw hwn.

COCH
Lefel 4 - Gwres eithriadol

Perygl i fywyd.

Camau brys. Ffoniwch eich rhif argyfwng lleol ar gyfer salwch gwres. Gadewch os dywedir wrthych am wneud hynny.

Tymereddau targed: o dan 26°C (79°F) yn ystod y dydd ac o dan 24°C (75°F) yn y nos. Os na allwch gadw cartref unigolyn sy'n agored i niwed o dan y trothwyon hyn, mae mewn perygl - cysylltwch â'i feddyg neu â'r gwasanaethau iechyd lleol am gymorth.

Modiwl 2

Cadw cartref yn oer

Yr egwyddor allweddol: cadwch y gwres allan yn ystod y dydd, a gadewch i aer oer lifo drwodd yn y nos. Gall cartref sy'n cael ei reoli'n dda fod 5-10°C yn oerach na'r tu allan.

Yn ystod y dydd - cadwch y gwres allan

Tra bo'n boethach y tu allan nag y tu mewn (fel arfer o 9 y bore ymlaen)

1

Caewch y llenni a'r bleindiau ar yr ochr heulog

Gwnewch hyn erbyn 9 y bore - cyn i'r tymheredd y tu allan godi'n uwch na'r tymheredd y tu mewn. Gall hyd yn oed llenni tenau leihau'r gwres sy'n dod i mewn hyd at 40%.

2

Agorwch ddrws yr atig

Mae aer poeth yn codi. Mae agor drws yr atig yn gadael i'r gwres sydd wedi'i ddal ddianc i'r atig ac allan drwy fentiau'r to. Gall hyn ar ei ben ei hun ostwng y tymheredd ar y llawr uchaf yn amlwg. Gwnewch hyn i gymdogion na allant gyrraedd drws eu hatig.

3

Hongiwch dywelion neu gynfasau llaith mewn drysau agored

Mae dŵr sy'n anweddu yn oeri'r aer sy'n llifo drwodd - ffordd effeithiol a rhad o oeri. Gwlychwch nhw eto bob awr mewn gwres mawr.

4

Symudwch weithgareddau i'r ystafell oeraf

Fel arfer, ystafell ar yr ochr gysgodol ar y llawr gwaelod. Anogwch gymdogion sy'n agored i niwed i dreulio'r oriau poethaf (o 11 y bore tan 3 y prynhawn) yno.

5

Diffoddwch offer sy'n cynhyrchu gwres

Mae poptai, peiriannau golchi llestri, sychwyr dillad a bylbiau gwynias yn cynhyrchu llawer o wres. Arhoswch tan y noson oerach cyn eu defnyddio.

Yn y nos - gadewch i aer oer lifo drwodd

Unwaith y mae'n oerach y tu allan nag y tu mewn (fel arfer ar ôl 9-10 yr hwyr)

1

Agorwch ffenestri ar ochrau cyferbyn y tŷ

Crëwch ddrafft drwy'r tŷ drwy agor ffenestri yn y ddau ben. Mae agor ffenestri ar y llawr gwaelod a'r llawr uchaf gyda'i gilydd yn rhoi'r llif aer mwyaf.

2

Defnyddiwch ffaniau i gryfhau llif yr aer

Mae ffan sy'n wynebu i mewn ar ochr y gwynt ac allan ar yr ochr gysgodol rhag y gwynt yn cynyddu'r newid aer yn fawr. Mae powlen o iâ o flaen ffan yn rhoi oeri ychwanegol.

3

Cysgwch gyda chynfas ychydig yn llaith

Mae cynfas ychydig yn llaith (nid gwlyb) yn oeri drwy anweddu drwy'r nos - effeithiol iawn i gymdogion hŷn sy'n cael trafferth gyda'r gwres.

4

Caewch bopeth eto erbyn 8-9 y bore

Cadwch aer oerach y nos y tu mewn cyn i'r haul ddechrau cynhesu'r adeilad eto.

Modiwl 3

Cadw llygad ar gymdogion sy'n agored i niwed

Yn ystod rhybuddion oren neu goch, ceisiwch ymweld â chymdogion sy'n agored i niwed neu eu ffonio o leiaf unwaith - dwywaith yn ddelfrydol - bob dydd. Mae ymweliad wyneb yn wyneb yn fwy effeithiol na galwad ffôn.

1

Nodwch eich cymdogion sy'n agored i niwed ymlaen llaw

Cyn ton wres: preswylwyr hŷn, pobl sy'n byw ar eu pen eu hunain, pobl â chyflyrau cronig (clefyd y galon, COPD, diabetes, clefyd yr arennau), pobl ar rai meddyginiaethau (diwretigion, gwrth-histaminau, gwrthseicotigion).

2

Ymwelwch wyneb yn wyneb - peidiwch â ffonio'n unig

Ni all galwad ffôn ddangos a yw'r cartref yn beryglus o boeth, a yw'r person yn ddryslyd, neu a yw wedi cael digon i'w yfed. Ymwelwch wyneb yn wyneb yn ystod lefelau rhybudd oren a choch.

3

Gwiriwch dymheredd y cartref pan gyrhaeddwch

Os yw'r cyntedd yn teimlo'n boeth iawn, mae angen oeri'r cartref ar unwaith. Agorwch ddrws yr atig, caewch y llenni a gosodwch ffan cyn gadael.

4

Gofynnwch yn uniongyrchol am ddŵr a meddyginiaeth

Gofynnwch: "Ydych chi wedi cael rhywbeth i'w yfed heddiw?" a "Ydych chi wedi cymryd eich meddyginiaeth?" Mae diffyg hylif yn lleihau'r awydd i yfed - efallai y bydd angen i chi annog y person yn weithredol. Cynigiwch ddŵr ym mhob ymweliad - peidiwch ag aros i rywun ofyn.

5

Chwiliwch am arwyddion o salwch gwres

Mae dryswch, croen coch iawn, peidio â chwysu er gwaethaf y gwres, anadlu cyflym neu gur pen difrifol i gyd yn arwyddion rhybudd. Gweler Modiwl 4.

6

Cynigiwch help ymarferol

Agorwch ddrws yr atig, hongiwch dywelion llaith, ewch â dŵr oer neu ffan, casglwch feddyginiaeth, neu ewch â'r person mewn car i rywle oerach (llyfrgell, canolfan siopa, cartref aelod o'r teulu).

Hylifau: Anelwch at 1.5-2 litr o hylif y dydd - mwy mewn gwres eithafol. Cadwch jwg mawr o ddŵr oer yn y golwg ac o fewn cyrraedd. Arwyddion diffyg hylif: wrin melyn tywyll, ceg sych, cur pen, pendro, dryswch. Wrin brown tywyll - gofynnwch am gyngor meddygol brys ar unwaith.

Modiwl 4

Adnabod salwch gwres ac ymateb iddo

Mae salwch gwres yn amrywio o ysgafn i fygythiad i fywyd. Y gwahaniaeth allweddol: gellir trin gorludded gwres â chymorth cyntaf, ond mae trawiad gwres yn argyfwng meddygol - ffoniwch eich rhif argyfwng lleol.

CRAMPIAU GWRES

Lleiaf difrifol
Arwyddion
  • Sbasmau poenus yn y cyhyrau
  • Chwysu'n drwm
  • Tymheredd y corff yn normal
Beth i'w wneud
  • Symudwch i le oer a chysgodol
  • Yfwch ddŵr yn araf - llymeidiau bach
  • Gorffwyswch ac ymestynnwch yn ysgafn
  • Llaciwch ddillad tynn
Hunanofal - monitro'n ofalus

GORLUDDED GWRES

Cymedrol - gweithredwch yn gyflym
Arwyddion
  • Chwysu'n drwm
  • Croen oer, gwelw a llaith
  • Pwls cyflym a gwan
  • Cyfog neu chwydu
  • Pendro neu lewygu
Beth i'w wneud
  • Symudwch i le oer - gorweddwch, codwch y coesau
  • Llaciwch neu dynnwch ddillad
  • Rhowch gadachau oer a gwlyb ar y croen
  • Llymeitiwch ddŵr oer
  • Gofynnwch am gyngor meddygol os nad oes gwelliant o fewn 30 munud
Gofynnwch am gyngor meddygol

TRAWIAD GWRES

Bygythiad i fywyd
Arwyddion
  • Tymheredd y corff dros 39°C (102°F)
  • Croen poeth, coch, sych neu wlyb
  • Pwls cyflym a chryf
  • Dryswch neu ymddygiad anarferol
  • Gall golli ymwybyddiaeth
Beth i'w wneud
  • FFONIWCH AM AMBIWLANS AR UNWAITH
  • Symudwch i le oer os yw'n ddiogel
  • Rhowch becynnau iâ: gwddf, ceseiliau, afl
  • PEIDIWCH â rhoi hylifau os yw'n anymwybodol
  • Arhoswch nes i'r ambiwlans gyrraedd
FFONIWCH AM AMBIWLANS NAWR
Modiwlau 5 a 6

Ymwybyddiaeth o danau gwyllt a diogelwch rhag mwg

Mae tanau gwyllt yn cynyddu mewn sawl rhan o'r byd, gan gynnwys llefydd lle'r oedden nhw'n brin o'r blaen. Mae'r adran hon yn ymdrin ag adnabod risg, rhybuddio cymdogion a chysgodi'n ddiogel. Peidiwch byth â cheisio ymladd tân gwyllt eich hun.

Amodau sy'n cynyddu'r risg o dân gwyllt

  • Tywydd sych am gyfnod hir - mae llystyfiant yn mynd yn grimp ar ôl 2 wythnos neu fwy heb law
  • Gwyntoedd cryf - mae tân yn lledu'n gyflym gyda'r gwynt ac yn newid cyfeiriad yn annisgwyl
  • Tymereddau dros 30°C (86°F) ynghyd â lleithder isel
  • Rhostir, gweundir, prysgwydd a glaswelltir sych gerllaw - mae'r rhain yn cario tân yn gyflym iawn
  • Llosgi rheoledig neu farbeciws diweddar yn yr ardal

Aros neu fynd - canllaw penderfynu

1

Ffoniwch y gwasanaethau brys yn gyntaf

Os gwelwch fwg neu dân gwyllt gweithredol, ffoniwch eich rhif argyfwng lleol cyn gwneud dim byd arall.

2

Gwrandewch am orchmynion gwacáu

Os rhoddir gorchymyn gwacáu swyddogol - gadewch ar unwaith ar hyd y llwybr dynodedig.

3

Os nad oes gorchymyn: cysgodwch dan do

Caewch bob ffenestr a drws. Seliwch fylchau â thywelion gwlyb. Symudwch i ystafell fewnol i ffwrdd o ochr y tân.

4

Peidiwch byth â gyrru drwy fwg

Dewch yn ôl dim ond pan fydd yr awdurdodau'n dweud ei bod yn ddiogel - mae tân yn aml yn ailgynnau hyd yn oed ar ôl i'r fflamau gweladwy ddiflannu.

Os na allwch adael - cysgodwch dan do

Yn y cartref
  • Caewch BOB ffenestr a drws
  • Seliwch fylchau â thywelion gwlyb neu dâp
  • Diffoddwch bob awyru a'r aerdymheru
  • Symudwch i ystafell fewnol, i ffwrdd o ochr y tân
  • Llenwch y baddonau a'r sinciau â dŵr
  • Cadwch y goleuadau ymlaen fel y gall achubwyr eich gweld
Cyfleustodau
  • Diffoddwch y nwy wrth y brif falf
  • Diffoddwch yr aerdymheru
  • Gadewch y trydan YMLAEN (ar gyfer golau a chyfathrebu)
  • Cadwch eich ffôn wedi'i wefru - y llinell yn rhydd ar gyfer galwadau brys
  • PEIDIWCH â defnyddio lifftiau mewn adeiladau uchel
Bag argyfwng
  • Meddyginiaethau - cyflenwad 3 diwrnod
  • Ffôn, gwefrydd a banc pŵer
  • Dŵr - 2 litr y person
  • Dogfennau: pasbort, yswiriant
  • Fflachlamp a batris sbâr
  • Mwgwd N95 / FFP2 i'ch diogelu rhag mwg

Diogelwch rhag mwg: Mae mwg tanau gwyllt yn cynnwys carbon monocsid, gronynnau mân (PM2.5) a nwyon gwenwynig. Gwisgwch fwgwd anadlu N95 neu FFP2 os oes rhaid i chi fynd allan - prin yw'r diogelwch a roddir gan fygydau llawfeddygol arferol. Peidiwch ag ymarfer corff yn yr awyr agored pan fo ansawdd yr aer yn wael. Dylai pobl ag asthma, COPD neu glefyd y galon ddilyn eu cynllun gweithredu brys a chysylltu â meddyg neu linell cyngor iechyd os bydd eu symptomau'n gwaethygu.

Peidiwch byth â cheisio ymladd tân gwyllt eich hun - ffoniwch eich rhif argyfwng lleol. Dilynwch gyfarwyddiadau'r gwasanaeth tân bob amser.

Rhaglen ymateb ffermwyr i danau gwyllt

Partneriaeth newydd yn y DU

Mae menter newydd yn y DU gyda'r National Farmers Union yn cydlynu ffermwyr sydd â chyfarpar addas (tractorau, erydr, offer trin tir) i greu lleiniau tân dan orchymyn uniongyrchol rheolwr digwyddiad y Gwasanaeth Tân ac Achub.

Os hoffech gofrestru eich diddordeb, defnyddiwch y botwm i lenwi'r ffurflen fer.

Cofrestrwch eich diddordeb
Cyfeirnod cyflym

Ymateb i wres - cerdyn gweithredu

Camau allweddol i'w cofio yn ystod ton wres neu dân gwyllt. Cadwch y dudalen hon neu dynnwch sgrinlun er mwyn ei gweld all-lein.

Ton wres - oeri'r cartref

  • Caewch y llenni ar yr ochr heulog bob bore
  • Agorwch ddrws yr atig - gadewch i'r gwres godi allan
  • Hongiwch dywelion llaith mewn drysau agored
  • Agorwch bob ffenestr ar ôl 9-10 yr hwyr
  • Targed: o dan 26°C (79°F) yn ystod y dydd, 24°C (75°F) yn y nos

Cadw llygad ar gymdogion

  • Ymwelwch â chymdogion sy'n agored i niwed bob dydd mewn rhybuddion oren/coch
  • Gwiriwch dymheredd y cartref pan gyrhaeddwch
  • Gofynnwch: "Ydych chi wedi yfed dŵr heddiw?"
  • Chwiliwch am ddryswch neu groen coch, poeth
  • Os yw'n sâl, gofynnwch am gyngor meddygol; os yw'n ddryslyd neu'n anymwybodol, ffoniwch am ambiwlans

Tân gwyllt gerllaw

  • Ffoniwch y gwasanaethau brys yn gyntaf os gwelwch fwg neu dân
  • Gwrandewch am orchmynion gwacáu swyddogol
  • Cysgodwch dan do: caewch bob bwlch
  • Seliwch ddrysau a ffenestri â thywelion gwlyb
  • Peidiwch byth â gyrru drwy fwg neu dân

Salwch gwres

  • Gorludded gwres: oeri, gorffwys, dŵr -> gofynnwch am gyngor meddygol
  • Dryswch + croen poeth, coch = trawiad gwres
  • Trawiad gwres: FFONIWCH AM AMBIWLANS
  • Pecynnau iâ ar y gwddf, y ceseiliau a'r afl
  • Dim hylifau os yw'n anymwybodol - arhoswch nes i'r ambiwlans gyrraedd

Peidiwch byth â cheisio ymladd tân gwyllt - ffoniwch y gwasanaethau brys. Mae trawiad gwres yn argyfwng meddygol - ffoniwch am ambiwlans. Canllaw ymwybyddiaeth yw hwn, nid canllaw meddygol nac achub rhag tân.

Cysylltiadau allweddol

Pwy i'w ffonio

Mae'r rhifau'n wahanol o wlad i wlad. Cadwch eich rhifau lleol yn eich ffôn cyn ton wres.

Gwasanaethau brysRhif argyfwng lleolTân, perygl i fywyd, trawiad gwres, tân gwyllt
IechydLlinell cyngor iechydGorludded gwres, cyngor iechyd
Rhybuddion gwresGwasanaeth tywydd cenedlaetholLefelau rhybuddion iechyd gwres ar gyfer eich ardal
Cyngor am wresGwasanaeth iechyd cyhoeddusCyngor am wres a chofrestru ar gyfer rhybuddion
NwyLlinell argyfwng nwyProblemau nwy wrth gysgodi dan do
GoodSAMgoodsamapp.orgYn rhybuddio ymatebwyr hyfforddedig gerllaw

Dilynwch gyngor eich awdurdodau cenedlaethol a lleol a'r gwasanaethau brys bob amser. I gael hyfforddiant uwch, cysylltwch â'ch gwasanaeth tân lleol neu â'r Groes Goch neu'r Cilgant Coch. Ymateb cyntaf cymunedol: goodsamapp.org.