ઘરોને ઠંડાં કેવી રીતે રાખવાં, નબળા લોકોની રોજ ખબર કેવી રીતે પૂછવી, ગરમીથી થતી બીમારી કેવી રીતે ઓળખવી અને તમારા સમુદાયને જંગલની આગનો ખતરો હોય તો સુરક્ષિત કેવી રીતે રહેવું.
આ તબીબી કે ફાયર રેસ્ક્યૂ માર્ગદર્શિકા નથી. તેમાં ફક્ત સામુદાયિક જાગૃતિ અને પડોશીઓને મદદની વાત છે. તબીબી કે આગની કટોકટીમાં તમારા સ્થાનિક ઇમરજન્સી નંબર પર ફોન કરો. હંમેશાં ઇમરજન્સી સેવાઓની સૂચનાઓનું પાલન કરો.
ઍપમાં આ માર્ગદર્શિકા ખોલવા માટે: "હું" ટૅબ->તમારી કુશળતા મેનેજ કરો->સામુદાયિક સ્થિતિસ્થાપકતા: ગરમી
લીલાથી લાલ સુધી અને દરેકનો અર્થ
પડદા, માળિયાનાં ઢાંકણાં, ભીના ટુવાલ અને પંખા
શું જોવું અને શું પૂછવું
ખેંચ, થાક અને લૂ લાગવી
રહેવું કે જવું, જ્યાં છો ત્યાં જ આશ્રય
N95/FFP2 માસ્ક અને ઘરની અંદર રક્ષણ
ગરમ હવામાનની આગાહી હોય ત્યારે ઘણી રાષ્ટ્રીય હવામાન અને આરોગ્ય સેવાઓ પ્રદેશ મુજબ ગરમી-આરોગ્ય એલર્ટ જારી કરે છે. નામ અને રંગો દરેક દેશમાં અલગ હોય છે - તમારી રાષ્ટ્રીય હવામાન સેવા તેની વેબસાઇટ કે ઍપ પર જે એલર્ટ જારી કરે છે તે તપાસો.
ગરમીનું તાત્કાલિક જોખમ નથી.
માહિતગાર રહો. નબળા પડોશીઓને અત્યારથી જ ઓળખી લો.
3-4 દિવસમાં ગરમ હવામાનની આગાહી.
તૈયાર રહો: પડોશીઓની ખબર પૂછો. પાણી અને પંખા તૈયાર રાખો.
આરોગ્ય માટે જોખમ વધ્યું છે. તરત પગલાં લો.
નબળા લોકોની રોજ મુલાકાત લો. આ માર્ગદર્શિકામાં ઠંડક માટે આપેલી બધી સૂચનાઓનું પાલન કરો.
જીવનું જોખમ.
ઇમરજન્સી પગલાં. ગરમીથી થતી બીમારી માટે તમારા સ્થાનિક ઇમરજન્સી નંબર પર ફોન કરો. સૂચના મળે તો ઘર ખાલી કરો.
લક્ષ્ય તાપમાન: દિવસ દરમિયાન 26°C (79°F) થી નીચે અને રાત્રે 24°C (75°F) થી નીચે. જો તમે કોઈ નબળી વ્યક્તિના ઘરનું તાપમાન આ મર્યાદાથી નીચે ન રાખી શકો, તો તેઓ જોખમમાં છે - મદદ માટે તેમના ડૉક્ટર અથવા સ્થાનિક આરોગ્ય સેવાઓનો સંપર્ક કરો.
મુખ્ય સિદ્ધાંત: દિવસે ગરમીને બહાર રાખો, રાત્રે ઠંડી હવાને આખા ઘરમાંથી પસાર થવા દો. સારી રીતે સંભાળેલું ઘર બહાર કરતાં 5-10°C ઠંડું રાખી શકાય છે.
બહારનું તાપમાન અંદર કરતાં વધુ હોય ત્યાં સુધી (સામાન્ય રીતે સવારે 9 વાગ્યાથી)
આ કામ સવારે 9 વાગ્યા સુધીમાં કરો - બહારનું તાપમાન અંદરના તાપમાન કરતાં વધી જાય તે પહેલાં. પાતળા પડદા પણ ઘરમાં પ્રવેશતી ગરમી 40% સુધી ઘટાડી શકે છે.
ગરમ હવા ઉપર ચઢે છે. છતમાંનું માળિયાનું ઢાંકણું ખોલવાથી અંદર ફસાયેલી ગરમી છાપરા નીચેના માળિયામાં અને ત્યાંથી છાપરાનાં હવા-છિદ્રો વાટે બહાર નીકળી જાય છે. ફક્ત આટલું કરવાથી પણ ઉપરના માળનું તાપમાન નોંધપાત્ર રીતે ઘટી શકે છે. જે પડોશીઓ પોતે ઢાંકણા સુધી પહોંચી ન શકે, તેમના માટે આ કરી આપો.
બાષ્પીભવન પામતું પાણી ત્યાંથી પસાર થતી હવાને ઠંડી કરે છે - અસરકારક અને ઓછા ખર્ચનું કૂલર. ભારે ગરમીમાં દર કલાકે ફરી ભીનાં કરો.
સામાન્ય રીતે ભોંયતળિયે આવેલો છાંયડાવાળી બાજુનો ઓરડો. નબળા પડોશીઓને દિવસના સૌથી ગરમ કલાકો (સવારે 11 થી બપોરે 3 વાગ્યા સુધી) અહીં વિતાવવા પ્રોત્સાહિત કરો.
ઓવન, ડિશવૉશર, કપડાં સૂકવવાનાં ડ્રાયર અને ફિલામેન્ટવાળા બલ્બ ઘણી ગરમી પેદા કરે છે. સાંજે ઠંડક થાય ત્યાં સુધી તેનો ઉપયોગ મુલતવી રાખો.
બહારનું તાપમાન અંદર કરતાં ઓછું થાય પછી (સામાન્ય રીતે રાત્રે 9-10 વાગ્યા પછી)
બંને છેડાની બારીઓ ખોલીને ઘરમાં આરપાર હવા વહેવા દો. ભોંયતળિયાની અને ઉપરના માળની બારીઓ એકસાથે ખોલવાથી હવાની અવરજવર સૌથી વધુ થાય છે.
પવન આવતો હોય તે બાજુએ અંદરની તરફ હવા ફેંકતો પંખો અને સામેની, પવનથી ઓથવાળી બાજુએ બહારની તરફ હવા ફેંકતો પંખો હવાની અદલાબદલી ઘણી વધારી દે છે. પંખાની સામે બરફ ભરેલો વાટકો રાખવાથી વધારાની ઠંડક મળે છે.
સહેજ ભીની (પલળેલી નહીં) ચાદર બાષ્પીભવન દ્વારા આખી રાત ઠંડક આપે છે - ગરમી સહન ન કરી શકતા વૃદ્ધ પડોશીઓ માટે ખૂબ અસરકારક.
સૂર્ય ફરી ઇમારતને તપાવવા લાગે તે પહેલાં રાતની ઠંડી હવાને અંદર જ પૂરી રાખો.
નારંગી કે લાલ એલર્ટ દરમિયાન, નબળા પડોશીઓની દરરોજ ઓછામાં ઓછી એક વાર - શક્ય હોય તો બે વાર - મુલાકાત લેવાનો કે ફોન કરવાનો પ્રયાસ કરો. ફોન કરતાં રૂબરૂ મુલાકાત વધુ અસરકારક છે.
ગરમીનું મોજું આવે તે પહેલાં: વૃદ્ધ રહેવાસીઓ, એકલા રહેતા લોકો, લાંબા ગાળાની બીમારી ધરાવતા લોકો (હૃદયરોગ, COPD, ડાયાબિટીસ, કિડનીની બીમારી), અમુક દવાઓ લેતા લોકો (મૂત્રવર્ધક દવાઓ, ઍન્ટિહિસ્ટામાઇન, ઍન્ટિસાયકોટિક દવાઓ).
ફોન કૉલથી ખબર પડતી નથી કે ઘર જોખમી હદે ગરમ છે કે નહીં, વ્યક્તિ મૂંઝવણમાં છે કે નહીં, અથવા તેમણે પૂરતું પાણી પીધું છે કે નહીં. નારંગી અને લાલ એલર્ટ સ્તર દરમિયાન રૂબરૂ મુલાકાત લો.
જો ઘરની પરસાળ ખૂબ ગરમ લાગે, તો ઘરને તરત ઠંડું કરવાની જરૂર છે. નીકળતાં પહેલાં માળિયાનું ઢાંકણું ખોલો, પડદા બંધ કરો અને પંખો ગોઠવી આપો.
પૂછો: "આજે તમે કંઈ પીધું છે?" અને "તમે તમારી દવા લીધી છે?" ડિહાઇડ્રેશનથી પીવાની ઇચ્છા ઘટી જાય છે - તમારે તેમને પીવા માટે સક્રિય રીતે પ્રોત્સાહન આપવું પડી શકે. દરેક મુલાકાતમાં પાણી આપો - તેઓ માગે તેની રાહ ન જુઓ.
મૂંઝવણ, ત્વચા ખૂબ લાલ થઈ જવી, ગરમી છતાં પરસેવો બંધ થઈ જવો, ઝડપી શ્વાસ કે સખત માથાનો દુખાવો - આ બધાં ચેતવણીનાં ચિહ્નો છે. મૉડ્યુલ 4 જુઓ.
માળિયાનું ઢાંકણું ખોલો, ભીના ટુવાલ લટકાવો, ઠંડું પાણી કે પંખો લાવી આપો, દવાઓ લઈ આવો, અથવા તેમને વાહનમાં કોઈ ઠંડી જગ્યાએ લઈ જાઓ (પુસ્તકાલય, શૉપિંગ સેન્ટર, પરિવારના કોઈ સભ્યનું ઘર).
પ્રવાહીનું સેવન: રોજ 1.5-2 લિટર પ્રવાહી પીવાનું લક્ષ્ય રાખો - અતિશય ગરમીમાં વધુ. ઠંડા પાણીનો મોટો જગ નજર સામે અને હાથવગો રાખો. ડિહાઇડ્રેશનનાં લક્ષણો: ઘેરો પીળો પેશાબ, મોં સુકાવું, માથાનો દુખાવો, ચક્કર આવવાં, મૂંઝવણ. ઘેરો કથ્થઈ પેશાબ - વિલંબ કર્યા વિના તાકીદે તબીબી સલાહ લો.
ગરમીથી થતી બીમારી હળવીથી લઈને ગંભીર સુધીની હોય છે. મુખ્ય તફાવત: ગરમીથી થતા થાકની સારવાર પ્રાથમિક સારવારથી થઈ શકે છે, જ્યારે લૂ લાગવી એ તબીબી કટોકટી છે - તમારા સ્થાનિક ઇમરજન્સી નંબર પર ફોન કરો.
વિશ્વના ઘણા ભાગોમાં જંગલની આગ વધી રહી છે, જ્યાં પહેલાં તે ભાગ્યે જ લાગતી હતી એવાં સ્થળોએ પણ. આ વિભાગમાં જોખમ ઓળખવા, પડોશીઓને ચેતવવા અને સુરક્ષિત રીતે આશ્રય લેવા વિશે માહિતી છે. જંગલની આગ જાતે ઓલવવાનો ક્યારેય પ્રયાસ ન કરો.
જો તમને ધુમાડો કે સળગતી જંગલની આગ દેખાય, તો બીજું કંઈ પણ કરતાં પહેલાં તમારા સ્થાનિક ઇમરજન્સી નંબર પર ફોન કરો.
જો ઘર ખાલી કરવાનો સત્તાવાર આદેશ જારી થાય - તો નિર્ધારિત માર્ગે તરત જ નીકળી જાઓ.
બધી બારીઓ અને દરવાજા બંધ કરો. તિરાડો ભીના ટુવાલથી બંધ કરો. આગ તરફની બાજુથી દૂર, ઘરની અંદરના ઓરડામાં જાઓ.
સત્તાવાળાઓ ખતરો ટળી ગયાની જાહેરાત કરે પછી જ પાછા ફરો - દેખાતી આગ ઓલવાઈ ગયા પછી પણ આગ ફરી ભડકવી સામાન્ય છે.
ધુમાડાથી સલામતી: જંગલની આગના ધુમાડામાં કાર્બન મોનોક્સાઇડ, સૂક્ષ્મ કણો (PM2.5) અને ઝેરી વાયુઓ હોય છે. બહાર જવું જ પડે તો N95 કે FFP2 રેસ્પિરેટર માસ્ક પહેરો - સામાન્ય સર્જિકલ માસ્ક ખૂબ ઓછું રક્ષણ આપે છે. હવાની ગુણવત્તા ખરાબ હોય ત્યારે બહાર કસરત ન કરો. દમ, COPD કે હૃદયરોગ ધરાવતા લોકોએ પોતાના ઇમરજન્સી ઍક્શન પ્લાનનું પાલન કરવું જોઈએ અને લક્ષણો વધુ બગડે તો ડૉક્ટર કે આરોગ્ય સલાહ લાઇનનો સંપર્ક કરવો જોઈએ.
જંગલની આગ જાતે ઓલવવાનો ક્યારેય પ્રયાસ ન કરો - તમારા સ્થાનિક ઇમરજન્સી નંબર પર ફોન કરો. હંમેશાં ફાયર સર્વિસની સૂચનાઓનું પાલન કરો.
ગરમીના મોજા કે જંગલની આગ દરમિયાન યાદ રાખવાનાં મુખ્ય પગલાં. ઑફલાઇન જોવા માટે આ પેજ સેવ કરો અથવા સ્ક્રીનશૉટ લો.
જંગલની આગ ઓલવવાનો ક્યારેય પ્રયાસ ન કરો - ઇમરજન્સી સેવાઓને ફોન કરો. લૂ લાગવી એ તબીબી કટોકટી છે - ઍમ્બ્યુલન્સ બોલાવો. આ જાગૃતિ માટેની માર્ગદર્શિકા છે, તબીબી કે ફાયર રેસ્ક્યૂ માર્ગદર્શિકા નથી.
નંબરો દરેક દેશમાં જુદા હોય છે. ગરમીનું મોજું આવે તે પહેલાં તમારા સ્થાનિક નંબરો ફોનમાં સેવ કરી રાખો.
હંમેશાં તમારા રાષ્ટ્રીય અને સ્થાનિક તંત્ર તથા ઇમરજન્સી સેવાઓની સલાહનું પાલન કરો. અદ્યતન તાલીમ માટે તમારી સ્થાનિક ફાયર સર્વિસ અથવા રેડ ક્રૉસ કે રેડ ક્રેસન્ટ સોસાયટીનો સંપર્ક કરો. સમુદાયનો પ્રથમ પ્રતિસાદ: goodsamapp.org.