GoodSAM
Doe mee
Demo plannen
Buurt­veerkracht-vaardigheid

Buren helpen bij extreme hitte

Hoe u woningen koel houdt, dagelijks naar kwetsbare mensen omkijkt, hitte­gerelateerde klachten herkent en veilig blijft als een natuurbrand uw gemeenschap bedreigt.

Dit is geen handleiding voor medische hulp of reddingen bij brand. Ze gaat alleen over het herkennen van gevaar in de buurt en hulp aan buren. Bel bij medische noodgevallen of brand het lokale alarmnummer. Volg altijd de aanwijzingen van de hulpdiensten op.

Zo vindt u deze handleiding in de app: tabblad "Ik"->Uw vaardigheden beheren->Buurt­veerkracht: hitte

Wat deze handleiding behandelt

Module 1

Hitte­waarschu­wingen begrijpen

Veel nationale weer- en gezondheidsdiensten geven per regio hittewaarschuwingen af als er heet weer wordt voorspeld. Namen en kleuren verschillen per land - kijk welke waarschuwingen uw nationale weerdienst afgeeft, op de website of in de app.

GROEN
Niveau 1 - Laag risico

Geen direct hittegevaar.

Blijf op de hoogte. Breng kwetsbare buren nu in kaart.

GEEL
Niveau 2 - Heet weer mogelijk

Heet weer voorspeld over 3-4 dagen.

Bereid u voor: kijk hoe het met buren gaat. Zorg voor water en ventilatoren.

ORANJE
Niveau 3 - Heet weer verwacht

Verhoogd gezondheidsrisico. Handel nu.

Bezoek kwetsbare mensen dagelijks. Volg alle adviezen over koelen in deze handleiding.

ROOD
Niveau 4 - Uitzonderlijke hitte

Levensgevaar.

Noodmaatregelen. Bel bij hitte­gerelateerde klachten het lokale alarmnummer. Evacueer als dat wordt gevraagd.

Streeftemperaturen: onder 26°C (79°F) overdag en onder 24°C (75°F) 's nachts. Lukt het niet om de woning van een kwetsbaar persoon onder deze waarden te houden, dan loopt die persoon gevaar - neem voor ondersteuning contact op met de huisarts of de lokale gezondheidsdiensten.

Module 2

Een woning koel houden

Het belangrijkste principe: houd overdag de hitte buiten en laat 's nachts koele lucht door het huis stromen. Een goed beheerde woning kan 5-10°C koeler blijven dan buiten.

Overdag - houd de hitte buiten

Zolang het buiten warmer is dan binnen (meestal vanaf 9 uur 's ochtends)

1

Doe gordijnen en zonwering dicht aan de zonkant

Doe dit voor 9 uur 's ochtends - voordat de buitentemperatuur hoger wordt dan de binnentemperatuur. Zelfs dunne gordijnen kunnen de warmte die binnenkomt met wel 40% verminderen.

2

Zet het zolderluik open

Warme lucht stijgt op. Met een open zolderluik kan opgesloten warmte naar de zolder ontsnappen en via de dakventilatie naar buiten. Dat alleen al kan de temperatuur op de bovenverdieping merkbaar verlagen. Doe dit voor buren die hun luik niet kunnen bereiken.

3

Hang vochtige handdoeken of lakens in open deuropeningen

Verdampend water koelt de lucht die erlangs stroomt - een effectieve, goedkope koeling. Maak ze bij grote hitte elk uur opnieuw nat.

4

Verplaats activiteiten naar de koelste kamer

Meestal een kamer aan de schaduwkant op de begane grond. Moedig kwetsbare buren aan om de heetste uren (van 11 uur 's ochtends tot 3 uur 's middags) daar door te brengen.

5

Zet apparaten uit die warmte afgeven

Ovens, vaatwassers, wasdrogers en gloeilampen geven veel warmte af. Gebruik ze pas in de koelere avond.

's Nachts - laat koele lucht doorstromen

Zodra het buiten koeler is dan binnen (meestal na 9-10 uur 's avonds)

1

Zet ramen aan tegenover­liggende kanten van het huis open

Zorg voor dwarsventilatie door ramen aan beide kanten open te zetten. Ramen op de begane grond en op de bovenverdieping samen geven de meeste luchtstroom.

2

Gebruik ventilatoren voor meer luchtstroom

Een ventilator die aan de windzijde naar binnen en aan de lijzijde naar buiten blaast, verhoogt de luchtverversing enorm. Een kom ijs voor een ventilator geeft extra verkoeling.

3

Slaap onder een licht vochtig laken

Een licht vochtig (niet nat) laken koelt de hele nacht door verdamping - zeer effectief voor oudere buren die het moeilijk hebben met de hitte.

4

Doe alles weer dicht voor 8-9 uur 's ochtends

Houd de koelere nachtlucht binnen voordat de zon het gebouw weer opwarmt.

Module 3

Omkijken naar kwetsbare buren

Probeer bij code oranje of rood kwetsbare buren minstens één keer - liefst twee keer - per dag te bezoeken of te bellen. Een bezoek is effectiever dan een telefoontje.

1

Breng uw kwetsbare buren vooraf in kaart

Voor een hittegolf: ouderen, mensen die alleen wonen, mensen met een chronische aandoening (hartziekte, COPD, diabetes, nierziekte) en mensen die bepaalde medicijnen gebruiken (diuretica, antihistaminica, antipsychotica).

2

Ga persoonlijk langs - bel niet alleen

Aan de telefoon merkt u niet of de woning gevaarlijk heet is, of de persoon verward is en of die genoeg heeft gedronken. Ga bij code oranje en rood persoonlijk langs.

3

Controleer bij aankomst de temperatuur in huis

Voelt de gang al erg heet aan, dan moet de woning meteen worden gekoeld. Zet het zolderluik open, doe de gordijnen dicht en zet een ventilator neer voordat u weggaat.

4

Vraag direct naar drinken en medicijnen

Vraag: "Hebt u vandaag al iets gedronken?" en "Hebt u uw medicijnen ingenomen?" Uitdroging vermindert de behoefte om te drinken - misschien moet u iemand actief aanmoedigen. Bied bij elk bezoek water aan - wacht niet tot erom gevraagd wordt.

5

Let op tekenen van hitte­gerelateerde klachten

Verwardheid, een erg rode huid, niet meer zweten ondanks de hitte, snelle ademhaling of flinke hoofdpijn zijn allemaal waarschuwings­signalen. Zie module 4.

6

Bied praktische hulp

Zet het zolderluik open, hang vochtige handdoeken op, breng koud water of een ventilator, haal medicijnen op of rijd iemand naar een koelere plek (bibliotheek, winkelcentrum, huis van familie).

Voldoende drinken: Streef naar 1,5-2 liter vocht per dag - meer bij extreme hitte. Zet een grote kan koud water zichtbaar en binnen handbereik. Tekenen van uitdroging: donkergele urine, droge mond, hoofdpijn, duizeligheid, verwardheid. Donkerbruine urine - vraag direct dringend medisch advies.

Module 4

Hitte­gerelateerde klachten herkennen en erop reageren

Hitte­gerelateerde klachten lopen van licht tot levensbedreigend. Het belangrijkste onderscheid: hitte-uitputting is met eerste hulp te behandelen, maar een hitteberoerte is een medisch noodgeval - bel het lokale alarmnummer.

HITTEKRAMPEN

Minst ernstig
Signalen
  • Pijnlijke spierkrampen
  • Hevig zweten
  • Normale lichaamstemperatuur
Wat te doen
  • Ga naar een koele, schaduwrijke plek
  • Drink langzaam water - in kleine slokjes
  • Rust en rek voorzichtig
  • Maak strakke kleding los
Zelfzorg - goed in de gaten houden

HITTE-UITPUTTING

Matig - snel handelen
Signalen
  • Hevig zweten
  • Koude, bleke, klamme huid
  • Snelle, zwakke pols
  • Misselijkheid of braken
  • Duizeligheid of flauwvallen
Wat te doen
  • Breng naar een koele plek - laten liggen, benen omhoog
  • Maak kleding los of trek die uit
  • Leg koele, natte doeken op de huid
  • Drink koel water in kleine slokjes
  • Vraag medisch advies als het na 30 min niet beter gaat
Vraag medisch advies

HITTEBEROERTE

Levensbedreigend
Signalen
  • Lichaamstemperatuur boven 39°C (102°F)
  • Hete, rode, droge of natte huid
  • Snelle, krachtige pols
  • Verwardheid of ongewoon gedrag
  • Kan het bewustzijn verliezen
Wat te doen
  • BEL METEEN EEN AMBULANCE
  • Breng naar een koele plek als dat veilig kan
  • Leg ijspakken op: nek, oksels, liezen
  • Geef GEEN drinken bij bewusteloosheid
  • Blijf tot de ambulance er is
BEL NU EEN AMBULANCE
Modules 5 en 6

Alert op natuurbranden en veilig bij rook

Natuurbranden nemen in veel delen van de wereld toe, ook op plekken waar ze vroeger zelden voorkwamen. Dit deel gaat over risico's herkennen, buren waarschuwen en veilig schuilen. Probeer nooit zelf een natuurbrand te bestrijden.

Omstandigheden die het risico op natuurbrand vergroten

  • Langdurige droogte - na 2 of meer weken zonder regen wordt begroeiing kurkdroog
  • Harde wind - vuur verspreidt zich snel met de wind mee en verandert onvoorspelbaar van richting
  • Temperaturen boven 30°C (86°F) met een lage luchtvochtigheid
  • Veen, heide, struikgewas en droog grasland in de buurt - daarover verspreidt vuur zich heel snel
  • Recente gecontroleerde branden of barbecues in de omgeving

Blijven of vertrekken - beslishulp

1

Bel eerst de hulpdiensten

Ziet u rook of een actieve natuurbrand, bel dan eerst het lokale alarmnummer voordat u iets anders doet.

2

Let op evacuatie­bevelen

Wordt er officieel een evacuatie bevolen - vertrek dan meteen via de aangewezen route.

3

Geen bevel: schuil binnen

Sluit alle ramen en deuren. Dicht kieren af met natte handdoeken. Ga naar een binnenkamer aan de kant van het huis die van het vuur af ligt.

4

Rijd nooit door rook

Keer pas terug als de overheid het sein veilig geeft - vuur laait vaak weer op, ook als er geen vuur meer te zien is.

Kunt u niet evacueren - schuil binnen

In huis
  • Sluit ALLE ramen en deuren
  • Dicht kieren af met natte handdoeken of tape
  • Zet alle ventilatie en airco uit
  • Ga naar een binnenkamer, weg van de kant van het vuur
  • Vul baden en wastafels met water
  • Laat de lichten aan zodat hulp­verleners u kunnen zien
Nutsvoorzieningen
  • Draai het gas dicht bij de hoofdkraan
  • Zet de airco uit
  • Laat de stroom AAN (voor licht en communicatie)
  • Houd uw telefoon opgeladen - houd de lijn vrij voor noodoproepen
  • Gebruik GEEN liften in hoge gebouwen
Noodtas
  • Medicijnen - voorraad voor 3 dagen
  • Telefoon, oplader en powerbank
  • Water - 2 liter per persoon
  • Documenten: paspoort, verzekerings­papieren
  • Zaklamp en reservebatterijen
  • N95 / FFP2-masker tegen rook

Veilig bij rook: Rook van natuurbranden bevat koolmonoxide, fijnstof (PM2.5) en giftige gassen. Draag een N95- of FFP2-masker als u naar buiten moet - gewone chirurgische mondkapjes beschermen maar heel beperkt. Sport niet buiten bij slechte luchtkwaliteit. Mensen met astma, COPD of een hartziekte volgen hun noodplan en nemen contact op met een arts of een medische advieslijn als de klachten erger worden.

Probeer nooit zelf een natuurbrand te bestrijden - bel het lokale alarmnummer. Volg altijd de aanwijzingen van de brandweer op.

Inzet­programma voor boeren bij natuurbranden

Nieuw partnerschap in het VK

Een nieuw initiatief in het VK met de National Farmers Union coördineert boeren met geschikt materieel (trekkers, ploegen, cultivators), die onder direct bevel van de bevelvoerder van de brandweer brandstroken aanleggen.

Wilt u uw interesse doorgeven? Vul dan via de knop het korte formulier in.

Geef uw interesse door
Snel overzicht

Hulp bij hitte - actiekaart

De belangrijkste acties bij een hittegolf of natuurbrand. Bewaar deze pagina of maak een screenshot, zodat u er ook offline bij kunt.

Hittegolf - woning koelen

  • Doe elke ochtend de gordijnen dicht aan de zonkant
  • Zet het zolderluik open - laat warmte naar boven ontsnappen
  • Hang vochtige handdoeken in open deuren
  • Zet na 9-10 uur 's avonds alle ramen open
  • Doel: overdag onder 26°C (79°F), 's nachts onder 24°C (75°F)

Omkijken naar buren

  • Bezoek kwetsbare buren dagelijks bij code oranje/rood
  • Controleer bij aankomst de temperatuur in huis
  • Vraag: "Hebt u vandaag water gedronken?"
  • Let op verwardheid of een rode, hete huid
  • Bij onwel voelen: vraag medisch advies; bij verwardheid of bewusteloosheid: bel een ambulance

Natuurbrand in de buurt

  • Bel eerst de hulpdiensten als u rook of vuur ziet
  • Let op officiële evacuatie­bevelen
  • Schuil binnen: dicht alle kieren
  • Dicht deuren en ramen af met natte handdoeken
  • Rijd nooit door rook of vuur

Hitte­gerelateerde klachten

  • Hitte-uitputting: koelen, rusten, water -> medisch advies vragen
  • Verwardheid + hete rode huid = hitteberoerte
  • Hitteberoerte: BEL EEN AMBULANCE
  • IJspakken op nek, oksels en liezen
  • Geen drinken bij bewusteloosheid - blijf tot de ambulance er is

Probeer nooit een natuurbrand te bestrijden - bel de hulpdiensten. Een hitteberoerte is een medisch noodgeval - bel een ambulance. Dit is een handleiding om gevaren te herkennen, geen handleiding voor medische hulp of reddingen bij brand.

Belangrijke contacten

Wie u belt

De nummers verschillen per land. Sla de nummers voor uw omgeving voor een hittegolf op in uw telefoon.

HulpdienstenLokaal alarmnummerBrand, levensgevaar, hitteberoerte, natuurbrand
GezondheidMedische advieslijnHitte-uitputting, medisch advies
Hitte­waarschu­wingenNationale weerdienstHitte­waarschuwings­niveaus voor uw regio
Advies bij hitteOpenbare gezondheidsdienstAdvies bij hitte en aanmelden voor waarschuwingen
GasNoodnummer voor gasProblemen met gas terwijl u binnen schuilt
GoodSAMgoodsamapp.orgRoept getrainde hulp­verleners bij u in de buurt op

Volg altijd het advies van uw nationale en lokale overheid en van de hulpdiensten. Neem voor verdere training contact op met uw lokale brandweer of met het Rode Kruis of de Rode Halve Maan. Burgerhulp: goodsamapp.org.