Jinsi ya kuweka nyumba katika hali ya ubaridi, kuwajulia hali watu walio hatarini kila siku, kutambua magonjwa yanayotokana na joto na kubaki salama moto wa nyika ukitishia jamii yako.
Huu si mwongozo wa matibabu wala wa uokoaji kwenye moto. Unahusu uelewa wa jamii na kuwasaidia majirani pekee. Kwa dharura za kiafya au za moto, piga simu namba ya dharura ya eneo lako. Fuata maelekezo ya huduma za dharura kila wakati.
Kufikia mwongozo huu kwenye programu: Kichupo cha "Mimi"->Dhibiti ujuzi wako->Ustahimilivu wa Jamii: Joto kali
kutoka kijani hadi nyekundu na maana ya kila kiwango
mapazia, milango ya dari, taulo zenye unyevu na feni
nini cha kuangalia na kuuliza
mikakamao, uchovu na kiharusi cha joto
kubaki au kuondoka, kujikinga ulipo
barakoa za N95/FFP2 na kujikinga ukiwa ndani
Huduma nyingi za kitaifa za hali ya hewa na afya hutoa tahadhari za joto na afya kwa kila eneo hali ya hewa ya joto inapotabiriwa. Majina na rangi hutofautiana kati ya nchi - angalia tahadhari zinazotolewa na huduma ya hali ya hewa ya nchi yako, kwenye tovuti au programu yake.
Hakuna hatari ya joto kwa sasa.
Fuatilia habari. Watambue majirani walio hatarini sasa.
Joto kali linatabiriwa baada ya siku 3-4.
Jiandae: wajulie hali majirani. Hakikisha kuna maji na feni.
Hatari kwa afya imeongezeka. Chukua hatua sasa.
Watembelee walio hatarini kila siku. Fuata miongozo yote ya kupoza nyumba iliyo katika mwongozo huu.
Hatari kwa maisha.
Hatua ya dharura. Piga simu namba ya dharura ya eneo lako kwa magonjwa yanayotokana na joto. Hama ukielekezwa.
Viwango vya joto vinavyolengwa: chini ya 26°C (79°F) mchana na chini ya 24°C (75°F) usiku. Ikiwa huwezi kudumisha joto la nyumba ya mtu aliye hatarini chini ya viwango hivi, mtu huyo yuko hatarini - wasiliana na daktari wake au huduma za afya za eneo lako upate msaada.
Kanuni kuu: zuia joto lisiingie mchana, na uruhusu hewa baridi ipite ndani ya nyumba usiku. Nyumba inayosimamiwa vizuri inaweza kuwa baridi zaidi kwa 5-10°C kuliko nje.
Wakati nje kuna joto zaidi kuliko ndani (kwa kawaida kuanzia 9 AM)
Fanya hivi kabla ya 9 AM - kabla joto la nje halijazidi joto la ndani. Hata mapazia membamba yanaweza kupunguza joto linaloingia kwa hadi 40%.
Hewa ya joto hupanda juu. Kufungua mlango wa dari huruhusu joto lililonaswa kutoka hadi kwenye nafasi ya darini na kutoka nje kupitia matundu ya hewa ya paa. Hatua hii pekee inaweza kupunguza kwa kiasi kinachoonekana joto la ghorofa za juu. Wafanyie hivi majirani wasioweza kuufikia mlango wao wa dari.
Maji yanapogeuka kuwa mvuke hupoza hewa inayopita - njia bora na nafuu ya kupoza. Zilowanishe tena kila saa wakati wa joto kali.
Kwa kawaida ni chumba kilicho upande wenye kivuli kwenye ghorofa ya chini. Wahimize majirani walio hatarini kukaa humo saa za joto kali zaidi (11 AM-3 PM).
Oveni, mashine za kuosha vyombo, mashine za kukausha nguo na balbu za zamani zenye nyuzi hutoa joto jingi. Subiri hadi jioni yenye ubaridi ndipo uvitumie.
Mara nje panapokuwa na ubaridi kuliko ndani (kwa kawaida baada ya 9-10 PM)
Tengeneza mkondo wa hewa unaopita katikati ya nyumba kwa kufungua madirisha pande zote mbili. Madirisha ya ghorofa ya chini na ya juu kwa pamoja huongeza mtiririko wa hewa kwa kiwango cha juu.
Feni inayoelekea ndani upande unaopigwa na upepo, na nyingine inayoelekea nje upande uliokingwa na upepo, huongeza sana ubadilishanaji wa hewa. Bakuli la barafu mbele ya feni huongeza ubaridi zaidi.
Shuka yenye unyevu kidogo (si iliyolowa) hupoza mwili kupitia mvuke usiku kucha - inafaa sana kwa majirani wazee wanaotaabika na joto.
Hifadhi hewa baridi ya usiku ndani kabla jua halijaanza kupasha jengo joto tena.
Wakati wa tahadhari za chungwa au nyekundu, lenga kuwatembelea au kuwapigia simu majirani walio hatarini angalau mara moja - ikiwezekana mara mbili - kila siku. Kuwatembelea ana kwa ana ni bora zaidi kuliko kupiga simu.
Kabla ya wimbi la joto: wakazi wazee, watu wanaoishi peke yao, wenye magonjwa sugu kama vile magonjwa ya moyo, ugonjwa sugu wa mapafu (COPD), kisukari na magonjwa ya figo, na watu wanaotumia dawa fulani kama vile dawa za kukojoza, dawa za mzio na dawa za magonjwa ya akili.
Simu haiwezi kuonyesha kama nyumba ina joto la hatari, kama mtu huyo amechanganyikiwa, au kama amekunywa vinywaji vya kutosha. Tembelea ana kwa ana wakati wa viwango vya tahadhari ya chungwa na nyekundu.
Ikiwa ukumbi wa kuingilia una joto kali sana, nyumba inahitaji kupozwa mara moja. Fungua mlango wa dari, funga mapazia na uweke feni kabla ya kuondoka.
Uliza: "Je, umekunywa chochote leo?" na "Je, umetumia dawa zako?" Upungufu wa maji mwilini hupunguza hamu ya kunywa - huenda ukahitaji kumhimiza kwa bidii. Mpe maji kila unapomtembelea - usisubiri akuombe.
Kuchanganyikiwa, ngozi nyekundu sana, kuacha kutoa jasho licha ya joto, kupumua haraka au maumivu makali ya kichwa - zote ni ishara za hatari. Tazama Moduli 4.
Fungua mlango wa dari, tundika taulo zenye unyevu, leta maji baridi au feni, wachukulie dawa zao, au uwapeleke kwa gari mahali penye ubaridi zaidi (maktaba, kituo cha maduka, nyumbani kwa mwanafamilia).
Unywaji wa maji: Lenga kunywa lita 1.5-2 za vinywaji kwa siku - zaidi wakati wa joto kali sana. Weka jagi kubwa la maji baridi mahali panapoonekana na panapofikika kwa urahisi. Dalili za upungufu wa maji mwilini: mkojo wa njano iliyokolea, kinywa kikavu, maumivu ya kichwa, kizunguzungu, kuchanganyikiwa. Mkojo wa kahawia iliyokolea - tafuta ushauri wa kitabibu wa haraka mara moja.
Magonjwa yanayotokana na joto yana viwango tofauti vya ukali. Tofauti kuu: uchovu wa joto unatibika kwa huduma ya kwanza, lakini kiharusi cha joto ni dharura ya kitabibu - piga simu namba ya dharura ya eneo lako.
Moto wa nyika unaongezeka katika sehemu nyingi za dunia, zikiwemo sehemu ambazo hapo awali haukutokea mara kwa mara. Sehemu hii inahusu kutambua hatari, kuwaonya majirani na kujikinga kwa usalama. Usijaribu kamwe kuzima moto wa nyika mwenyewe.
Ukiona moshi au moto wa nyika unaowaka, piga simu namba ya dharura ya eneo lako kabla ya kufanya jambo lingine lolote.
Ikiwa amri rasmi ya kuhama imetolewa - ondoka mara moja ukitumia njia iliyoteuliwa.
Funga madirisha na milango yote. Ziba mianya kwa taulo zilizolowa maji. Nenda kwenye chumba cha ndani kilicho mbali na upande wa moto.
Rudi tu mamlaka zitakapotangaza kuwa hatari imepita - moto kuwaka upya ni jambo la kawaida hata baada ya moto unaoonekana kuzimika.
Kujikinga na moshi: Moshi wa moto wa nyika una kaboni monoksidi, chembechembe ndogo (PM2.5) na gesi zenye sumu. Vaa barakoa ya N95 au FFP2 ikiwa ni lazima utoke nje - barakoa za kawaida za upasuaji hutoa kinga ndogo sana. Usifanye mazoezi nje wakati ubora wa hewa ni duni. Watu wenye pumu, ugonjwa sugu wa mapafu (COPD) au magonjwa ya moyo wanapaswa kufuata mpango wao wa hatua za dharura na kuwasiliana na daktari au laini ya ushauri wa afya ikiwa dalili zitazidi.
Usijaribu kamwe kuzima moto wa nyika mwenyewe - piga simu namba ya dharura ya eneo lako. Fuata maelekezo ya zimamoto kila wakati.
Hatua muhimu za kukumbuka wakati wa wimbi la joto au moto wa nyika. Hifadhi ukurasa huu au piga picha ya skrini ili uutumie bila mtandao.
Usijaribu kamwe kuzima moto wa nyika - piga simu huduma za dharura. Kiharusi cha joto ni dharura ya kitabibu - ita gari la wagonjwa. Huu ni mwongozo wa uelewa, si mwongozo wa matibabu wala wa uokoaji kwenye moto.
Namba hutofautiana kati ya nchi. Hifadhi namba za eneo lako kwenye simu yako kabla ya wimbi la joto.
Daima fuata ushauri wa mamlaka za kitaifa na za eneo lako pamoja na huduma za dharura. Kwa mafunzo ya juu zaidi, wasiliana na huduma ya zimamoto ya eneo lako au chama cha Msalaba Mwekundu au Hilali Nyekundu. Mwitikio wa kwanza wa jamii: goodsamapp.org.